6. Çi pêwist e?

Dewlemendiyên xwezayê, ne av, ne nebat, ne cûreyên heywanan, ne berhemkariya axê, ne hewayê paqij bê sînor in. Bi bêplanî, yan jî þiklen bi plan be jî, ji kêmasî û çewtiyan mirov bi destê xwe dikarin zîrarên mezin bidin xwezayê û bibin sebebên gelek encamên ku ji bo îro û pêþerojê bi talûkeyan tijî ne.

Gelek lêkolîner, mirovan wekî texrîbkarên herî mezin ên li dijî xwezayê nîþan didin. Li gor hesabekê, ger mirovên dinyayê di sewiyeya tiþtbikaranîna  Swêdiyan de bijîn, nêzî du planetên vitûvala yên qasê dinyayê pêwist in.(53)

Welatekî tesawur bikin ku bê nebat e, bê heywan e, bê ava paqij e, bê axa berhemdar e. Rast e nuha hin welatên ku di van waran de xwediyê problemên  mezin in hene û hin aliyên van encaman jî mumkun e ne rasterast berhemên îradeya mirovan bixwe bin, lê ya sebebên ên din? Di vir de rola îradeya mirovan derdikeve holê.

Ji ber ku guherandinên li ser jîngehê pirî caran di periyodeke gelek dirêj de tên holê, hin encamên texrîbatên vî warî piþtî ku tên diqewimin, dibin mijarên munaqeþeyan. Yanê bi gotineke din, hin encam bi dizî tên û wexta digihîjin merheleyeke texrîbkar xwe nîþan didin. Wê çaxê jî, pir mixabin, hin fersendên telafîkirina texrîbatan ji dest diçin.

Ji bo ku texrîbatên li ser jîngehê kêm bibin, li gel pêwistiyên peymanên navneteweyî, hin dewlet li gor rastiyên welatên xwe plan û programan çê dikin, dikevin nav hewldanên piralî.(54)

Di van 10-15 salên dawiyê de ji bo çareserkirina pirsên ekolojiyê û bi awayekî maqûl girêdana wan a bi ekonomiyê, bi navê “ekonomiya ekolojîk“  beþeke nû ya ilmên civakî  (ji aliyê hin dezgeh û kesan wusa tê qebûlkirin) derket holê. Li gor nêrîna parastvanên ekonomiya ekolojîk; xela, pir zêdebûna nifûsê, þer, bê berhemdar kirina axê, xerakirina hewa û avê, bikaranîna çavkaniyên fosîlan û jiyanê, çerxa bûyerên xwezayî yên navbera erd û asîman, pirsa ozonê, hindik an zêde bi awayekî ji aliyê mirovan bikaranîna xwezayê ve girêdayî ne. Herweha nêrînên tradîsyonal ên li ser ekonomiyê, wekî misal yên marksîst û neoklasîk, ji ber bêperspektîfbûyin an jî girîngî nedana wan a li ser pirs û pirsgirêkên jîngehê tên rexnekirin. Li gor bîr û baweriya derbarê "ekonomiya ekolojîk, problemên jîngehê ne problemên talî, yanî ne yên duyemîn an sêyemîn in, problemên bingehîn ên ekonomiyê ne jî.(55)

GAP di vê çerçeweyê de projeyeke girîng e. Bê þik wê bi xwe re, wekî misal  ji bo çandinî û îstihdamê hin îmkanan bîne. Mumkun e ku yên ku "hesret" a avê dikþînin, zêde guh nedin hin encamên ku di pêþerojê de dikarin bibin sebebên texrîbatên mezin. Ev tiþt li Kalîforniyayê jî, li Aralê jî, li Assuanê jî weha dest pê kiriye.  Lê yên ku talûkeyên muhtemel dibînin yan jî texmîn dikin, divê xwediyên helwesteke din bin.

Ya din jî di vî warî de hin dîtin  hene ku, li gor wan li welatên wekî Tirkiye û Kurdistanê bendav û santralên elektrîkê herî zêde dikarin 35-40 sal (56) bêne bikaranîn. Ger weha be, xesaretên din aliyekî dewlemendiyên ku bi hezar salan in hene, dê di nav 35-40 salan de xesaretên mezin bibînin. Ji ber vê yekê jî li ser tiþtên weha divê mirov baþ bifikire û ne tenê yê îro, hesabê pêþerojê jî bike.

Li gel ku gelek aliyên siyasî û civakî yên pirsê jî hene, mirov dikare bipirse, gelo di warê parastina jîngehê de çi dikare bê kirin? Yên ku berpirsin jî vê rastiyê dibînin, lê cardin jî tedbîran nastînin. Li aliyê din, hin alimên uniwersîteyên Tirkiyeyê jî hin pêþniyarên maqûl di civînên ku berpirsên dewletê jî beþdar bûne anîne ziman, lê pir mixabin ew jî hatine paþguhkirin.

Ji ber vê yekê jî berê her tiþtî helwesta partî, rêxistin, komel, enstîtû, waqif û dezgehên din ên Kurdistanî giring e. Mirov dikare bibêje ku bi sîstematîkî zanîn û girîngî dayina pirsa jîngehê, ji bo tevgera Kurdî hema hema nû ye. Gerçî li dinyayê jî zanebûn an þiyarbûna li ser jîngehê ne xwediyê dîrokeke dûrûdirêj e. Lê wexta em li rewþa xwe dinêrin, sebeb çi dibin bila bibin, baþ li ser hûrnebûna vê pirsê li ber çavan e. Bê þik sebebên vê yekê jî li welatekî wekî Kurdistan ne hindik in. Wexta mafên mirovî aliyekê, jiyana mirovan bi xwe her roj di bin talûkeyê de be, zehmet e ku pirsa jîngehê bala raya giþtî bikþîne û wê bi awayekî pêwist mobîlîze bike.

Lê divê mirov bi plan û program ji cihekê dest pê bike û van helwestên zeîf ku di vî warî hene xurt bike. Têkiliya têkoþîna azadî û rizgariyê û parastina jîngehê divê baþ bê zelalkirin ku mirov gav li ser hin vatinî û berpirsiyariyan neavêjin. Çunkî pirsa jîngehê, ne tenê jiyana îroyin, herweha ew welatê ku em dixwazin li ser axa wî azad û bextewar bijîn jî elaqeder dike. Ji ber vê yekê jî, her çend ji derve wekî pirseke ne acîl bê xwanê jî, rastî ne wusa ye; pirseke giring a pêvajoya îroyin e. Tesîrên GAP‘ê yên li ser jîngehê perçeyek ji vê pirsê ne.

Di derbarê tesîrên GAP‘ê yên li ser jîngehê mirov dikare çi bike? Tiþtek heye ku divê mirov bibîne. Di vî warî de îhmaleke berbiçav heye. Ger wexta bajarên antîk, wekî ku bi serê Samsatê hat, di bin avên bendavan de wenda bibin, mirov bêdeng bibîne; li gel ku li dinyayê emsal hebin, li Tirkiye û Kurdistanê jî di hin raporên ku ji aliyê hin karmendên unîwersîteyan, rêxistinên doktoran û kesên din ên elaqeder hatine amadekirin de behsa"felaket"a ku di pêþerojê de dikare çêbe, bê kirin û mirov jî bêdeng bimîne, ma gelo ev hemû elametên çi ne?  Carnan li hin welatên din mirov ji bo projeyeke pir biçûk qiyametan radikin ser serê hukûmetan. Erê, destketinên warên din dikarin bi awayên ne rasterast be jî tesîrê li ser vî warî jî bikin, lê hin vatinî û berpirsiyarî  hene ku divê mirov li ser wan baþ bisekine. Herçend  pirsan ji binî hel nekin jî, bi taybetî  li herêma GAP‘ê û bi giþtî li Kurdistana Bakur ji bo rê li ber girtina hin talûkeyên mezin ev pêþniyar û daxwazên jêrîn giring in: 

• Projeyên ku dest pêkirine, lê hîn temam nebûne, divê bên sekinandin. Lêkolîna tesîrên li ser jîngehê  divê di wexteke kurt de bê çêkirin û li gor vê gav bên avêtin.

• Ji bo projeyên ku dest bi avakirina wan nebûye, LTJ divê bê çêkirin û li gor encaman gav bên avêtin.

• Ger projeya Ilisuyê li gorî planan avabibe, dê bajarê antîk, Hesenkêf di bin avê de bimîne. Ji bo vê yekê jî divê ev proje bê îptalkirin.

• Li ser flora û faûnaya herêmê lêkolîneke berfireh divê bê çêkirin. Li aliyekê dikare tespîta babetên nebatan û cûreyên heywanan bê kirin, li aliyê din jî divê ji bo berdewamiya hin babet û cûreyan þertên pêwist bên amadekirin. Mîsalen ji bo floraya herêmê di çerçeweya uniwersîteyekê de dikare baxçeyeke botanîkê ya taybetî bê amadekirin.

• Çi ji aliyê çavkaniyan, çi ji aliyê paqijkirin û  paqijhiþtinê, ji bo parastina avên Ferat û Dîcleyê divê tedbîrên pêwist bên girtin.

Jêrenot:

1) Kelîmeya “jîngeh“ di þûna kelîmeya ku di Îngilîzî de “environment“ e û di tirkî de “çevre“ ye, hatiye bikaranîn. Di Kurdî de bê kelîmeya “jîngeh“ê, kelîmeyên wekî “hawîrdor“, “hawêr“, “dorhêl“ jî tên bikaranîn. Kelîmeya "jîngeh"ê xwediyê mane û bikaranîneke fireh e. Jîngeha xwezayî, jîngeha çandî, jîngeha civakî û hwd. Ev nivîs bi hin aliyên jîngehê ve bisînorkirî ye. Ya din, di binavkirina hin term û navên îlmî û teknîkî ku li ser Kurmanciya wan dikarin dîtinên cuda hebin de metoda ku min bi kar aniye ev e: Wexta min ji çend alternatîfan yek bijartiye, ev divê neye wê manê ku yên din çewt in. Min li gel behsa alternatîfên din, yek ji wan bijartiye. Di van tercîhan de jî ez ne bi îsrar im û piþtre li gor lihevkirin an pêþniyarkirinan ev dikarin bên guhertin.

2) Nivîseke min a di derbarê tesîrên GAP‘ê yên li ser mîrata kulturî û tarîxî di hejmara yekem (Adar 1995) a Çirayê de hate weþandin.

3) Herêma GAP‘ê neh wîlayetan himbêz dike: Adiyeman, Batman, Diyarbekir, Entab, Kilîs, Mêrdîn, Sêrt, þirnex û Urfa. Herêm 75 358 kîlometrekare (km2) ye. Li gor serhêjmara (amar) 1990‘î nufûsa herêma GAP‘ê 5 mîlyon û 158 hezar û 13 ye.  Zêdebûna nufûsê salê % 2.9 e. Ji hatiniya brût a neteweyî (HBN) ya Tirkiyeyê herêm gelek hindik digre. Li herêmê þexsekî ji vê hatiniyê % 47‘ê (li gor reqemên resmî) yê þexsekî li Tirkiyeyê digre. GAP, projeyek mezin e û li gor planên resmî yên dewleta Tirkiyê, dê li ser ava Ferat û Dicleyê 22 bendav û 17 santralên elektrîkê avabibin. Ger GAP bi tevayî bê avakirin, nezî 1.6-1.7 milyon hektar erd dê bê avdan û salê 26-27 milyar kîlovatseet elektrîk dê bê bidestxistin. Ji bo avdana erdên çandinî yên herêmê li Urfayê du tunelên mezin avadibin. Di çerçeweya GAP‘ê de, heta nuha bendavên ku bi tevayî qediyane, Bendava Karakayayê, Bendava Ataturkê û Bendava Hancagizê ne. Tunelên Urfayê jî, tenê hin beþên wan qediyane. Karê avakirina hin bendav û santralan jî didome û yên mayî jî hîn di sewiyeya planê de ne.

Ji bo þîrovekirineke giþtî ya li ser GAP‘ê binêre: Osman Aytar, Kürdün Makûs Talihi ve Güneydogu Anadolu Projesi, Medya Güneþi Yayınları, Istanbul, Kasım 1991.

4) UNESCO-Mimarlar Odası, Kültürel Geliþmenin Dünya Onyılı ve Türkiye, E Yayınları, ‹stanbul, Mart 1990, r.22-24

5) Ji bo Pêþveçûna xweragir, di Îngilîzî de gotina Sustainable development û di Tirkî de Sürdürülebilir kalkınma tên bikaranîn.

6) Ji ber ku seroka komisyonê, serokwezîra kevn a Norwecê Gro Harlem Brundtland bû, komisyonê di pratîkê de ev nav girt.

7) EU, EES och Miljön, r. 33.

8) Konferansa yekem, bi navê “Konferansa Jîngehê ya Dinyayê“ di sala 1972‘yan de li Stockholmê çêbûbû.

9) Agenda 21, Miljö- och naturresursdepartementet, Stockholm 1993, r. 103-121;Miljö- och naturresursdepartementet, Rio-deklarationen.

10) Sindre Magnusson, Uppdraget—handbok för hållbar utveckling, Q 2000 û Natursyddsföreningen, Stockholm, r. 11-16.Wexta Magnusson behsa van faktoran dike, di vî warî de hin agahdariyên balkêþ dide. Li gor van; konsumsiyona materyalî li welatên endustriyê ku ji 1/5‘ê nifûsa dinyayê ne, pir zêde ye. % 79‘ê ardûyê (yakit) ticarî û % 72‘yê polayê dinyayê ev welat bikar tînin. Herweha li van welatan serê mirovekî nêzî 1,6 ton jêbermayiyên xwarinê tên avêtin. Lê li welatên feqîr ev reqem 0,17 ton e. Magnusson vê rewþê bi kolonyalîzma ku nêzî 500 sal dewam kiriye ve girê dide (S.Magnusson, r. 16)

11) EU, EES och Miljön, r. 40-41.

12) Ji nameya ku ji bo protestokirina avakirina Bendava Bakunê li Malezyayê ji ABB‘ê (þîrketeke Swêdî û Îswîçreyî) re hatibû þandin. Li Swêdê di destpêka sala 1990‘î de bi lihevkirina hemû partiyên ku li parlamentoyê dihatin temsîlkirin biryar hate girtin ku li Swêdê êdî nema bendav dê bên avakirin (Jonas Anshelm, Vattenkraft och naturskydd, Linköpings universitet, januari 1992, r. 85).

13) Bendava ku li Macarîstanê li ser ava Tûnayê dihat avakirin ji ber muxalefeta mirovan, li gel ku % 25‘ê bendavê temam bûbû jî, hate îptalkirin. Di sala 1989‘an de 100 000 îmze li dijî vê bendavê hatibû civandin (Somersan, r. 235).

14) E.Goldsmith-N.Hildyard, Volume 1, Wadebridge Ecological Centre, Îngiltere, 1984, r. 15-237.

15) Ji dokumenteke agahdariyê hatiye girtin.

16) Bits (Beredningen för internationellt tekniskt-ekonomiskt samarbete)‘a Swêdiyan (di bunyeya SIDA‘yê de ye) û Norad‘a Norweciyan.

17) Dagens Nyheter, 22.12.1994, Stockholm.

18) Ji bo agahdariyên derbarê Bendava Biobioyê binêre: Malin Husar, Dammprojekt i Biobio, Natursyddsföreningen, Stockholm, 1995.

19) Dagens Nyheter, 03.11.1996

20) Sabri þener, Su ve Enerji Tasarrufu Sagl. Yeni Sulama Tek., TMMOB, Ank. 1993; R. Dag-A. Gökturk, r. 120.

21) E. Goldsmith-N. Hildyard, Volume 2, Wadebridge Ecological Centre, Îngiltere, 1984, r. 20-24. 

22) E.Goldsmith-N.Hildyard, Volume 1, r. 250-256; Volume 2, r. 181; Reinhold Castensson, Tio år med höga dammen vid Assuan, Geografiska Notiser, 1983/4, Lund; Anders Hallengren, Höga dammen vid Assuan, Värld och Vetande, 1980/8, Västra Frölunda-Swêd. Mimarê Alman, Udo Hirsch ji bo Assûanê weha dibêje: “Nuha li wir, piþtî dewlemendiyeke kurtewext, di destên me de ev mane: Nexweþî, berhemkariya zeîf, hatiniyên kêmbûyî, wendabûna masiyan, ewlekariya kêmbûyî... Hîn çel saliya wê temam nebûye, her tiþt ne ber bi baþiyê, ber bi xerabiyê çû. Enerjiya ku ji wir tê bidestxistin jî nema tê bikaranîn“ (S. Somersan, r. 235).

23) Magnus Andersson, Ingvar Svanberg, Från Rio till Aral, Utbildningsförlaget Brevskolan, Stockholm, 1995.

24) Li ser binavkirina Lêkolîna derbarê tesîrên li ser jîngehê (LTJ) gelek versiyon hene. Li Amerikayê tarîfa Environmental Impact Statements hatiye bikaranîn. Li welatên din tarîfên wekî Lêkolîna derbarê tesîrên li ser jîngehê, Rapora tesîrên jîngehî, þirovekirina tesîrên jîngehî, Tarîfa tesîrên jîngehî hatine bikaranîn. Min di vê nivîsê de  tarîfa Lêkolîna tesîrên li ser jîngehê bi kar anî.

25) Lêkolîna derbarê tesîrên li ser jîngehê pêþî li Amerîkayê bû pêwistiyeke qanûnî. Piþtre li welatên din belav bû (Staffan Westerlund, Miljöeffektbeskrivningar, Del 1,2,3, Naturresurs-och miljökommitten, Stockholm 1981; Miljö-och naturresursdepartementet, EU, EES och Miljön, Stockholm, 1994).

26) Staffan Westerlund, Miljöeffektbeskrivningar, Del 3, Naturresurs-och miljökommitten, Stockholm, 1981, r. 8-9.

27) Sune Berger, Anna-Karin Berglund, Inga Carlman, Miljöproblemens regionala variation, Stockholm, 1994, r. 105. Ji bo tesîrên berhem û kar ên li ser jîngehê jî lêkolîneke din, þirovekirina çerxa jiyanê (Îng. life-cycle assessment, LCA; Swêdî. livscykelbedömning) tê kirin (Naturvårdsverket, Livscykelanalyser/LCA, Solna, 1995).

28) Semra Somersan, Türkiye‘de Çevre ve Siyaset, Metis Yayınları, Kasım 1993, Istanbul, r. 29-30

29) Somersan, r.30-31.

30) DPT, Beþinci Beþ Yıllık Kal. Planı Böl. Gel. Özel ‹h. Kom. Rap, r. 54-63; Bilim ve Teknik, Mayıs 1990, r. 49-50.

31) Somersan, r. 232.

32) Prof.Dr. Dogan Altınbilek, Güneydogu Anadolu Projesi Çevre Boyutu, Bilim ve Teknik, Mayıs 1990, r. 51.

33) Somersan, r. 242.

34) Dr. Necdet ‹pekyüz, rapora “Güneydogu‘da ‹ç Göç Tartıþmaları ve Saglık Boyutu“, Diyarbakir Tabip Odası, Mayıs 1996.

35) Ji bo xebereke derbarê vê raporê binêre: Nûroj, Hejmar 15, 23-29.11.1996. Di lêkolîneke li ser encamên civakî û jîngehî yên bendavên mezin de jî behsa nexweþiyên tropîkal ku dikarin piþtî avakirina bendavan û destpêkirina avdanê  derkevin tê kirin (Edward Goldsmith-Nicholas Hildyard, The Social and Environmental Effects of Large Dams, Volume 1, Wadebridge Ecological Centre, Îngiltere, 1984).

36) Fırat Havzası Birinci Çevre Sempozyumu, Elazıg, 13-15 Ekim 1988, Tebligler, Fırat Üniversitesi Y., r. 16

37) Cumhuriyet, 27.7.1994

38) Fırat Havzası Birinci Çevre Sem., r. 13.14

39) Bixwêbûn: Wexta ku ji ber avdana pir û întensîf sewîyeya ava binê erdê bi xwêya heliyayî bilind bibe û derkeve ser erdê, ji ber germbûna hewayê dê av nemîne û xwêya heyî wê li ser erdê bîmîne.

40) Drenaj: Sîstema valakirina (tehlîyekirina) an jî li hember tedbîr sitendina bilindbûna ava binê erdê ku ji ber hin maddeyên kîmyewî ji geþbûna nebatan re zirar e. Ji bo vê yekê qenalên vekirî an girtî tên avakirin. Ev tiþt, piranî ji bo ew erdên ku demek dûrûdirêj nehatine avdanê gelek giring e. Çunkî ger tedbîr neyên sitendin, erdên heyî dikarin bibin çol.

41) Rifat Dag, Dr. Atilla Göktürk,  GAP Yeniden Yapılanmalıdır, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası-DTSO Y., r. 23. Serokê Beıê Zanistiya Teknolojiya Zooyê yê Fakulteya Veterîner (baytar)a Unîwersîteya Îstenbolê, Mehmet Evrim jî di wê baweriyê de ye ku, li herêma GAP‘ê bi avdanê dê di axê de hebûna mînarelan zêde bibe û ev jî di nav 20-30 salan de dê bibe sebeba çolbûna herêma herêma GAP‘ê (Nûroj, 2-8 þubat 1997). 

42) Tarım Orman ve Köyiþleri Bakanlıgı, Sulama, Drenaj ve Toprak Verimliligi Araþtırması, Urfa, 1990; yê ku behs dike: R.Dag-A.Göktürk, r.23-24. ‹lhan Akalin, di nivîsa xwe de îhtimala pêkhatina ava binî û bixwebûnê hindik dibîne (GAP Alanı Topraklarının Bazı Sorunları, Bilim ve Teknik, Mayıs 1990, r. 44).

43) Ilhan Akalın, r. 44

44) Prof. Dr. Necmi Sönmez, Genel Degerlendirme, Bilim ve Teknik, Mayıs 1990, r. 55

45) Hemû nebatên herêmekê, dinyaya nebatan.

46) Prof. Dr. Ekrem Sezik, GAP ve Tabiatın Yokolması, Bilim ve Teknik, Mayıs 1990, r. 54

47) Prof. Dr. M. Nihat þiþli, GAP ve Ekolojik Gerçekler, Bilim ve Teknik, Mayıs 1990, r. 52; Ekrem Sezik, r. 54

48) Prof. Dr.Yıldırım Akman, Bölgenin Biyolojisi, Bilim ve Teknik, Mart 1992, r.56; Edip Polat, Bilim Dilinde Kürtler ve Kürdistan, Öteki Yayınevi, Ankara, 1992. Polat di lêkolîna xwe de behsa 83 babetên nebatan ku navên wan Kurdistanî ne dike.

49) Hemû heywanên herêmekê yan jî çaxekê, dinyaya heywanan.

50) Y. Akman, r. 57

51) Edip Polat, r. 143-146; M. Nihat þiþli, r. 52

52) Ekrem Sezik, r. 54. Di rapora "Güneydogu Anadolu‘da Çevre Sorunları" ku ji aliyê Mudûrê Navenda Bicihanîn û Lêkolîna Pirsên Jîngehê ya Unîwersîteya Dîcleyê, Prof. Dr. Bahattin Gümgüm hatiye amadekirin de jî behsa talûkeyên li ser nebat û cûreyên heywanên herêmê tê kirin û  tê gotin ku acîlen divê tedbîr bên sitendin (Nûroj, 2-8 þubat 1997).

53) Ekoeko, Bultena agahdariyê, Stockholms universitet, 1994

54) Misalen Swêdiyan bi navê “Halê Swêd dê di sala 2020‘an de çawa be?“ lêkolîneke ji bo pêþerojê çêkirine. Bawerî ew e ku wekîberêkirina xwezayê pir wext digre û ji bo vê jî divê tedbîrên radikal bên sitendin. Swêdiyan ji bo rewþa jîngehê ya sala 2020‘an li ser 3 senaryoyan kar kirine: Ya yekem nîþan dide ku, ger ji bo kêmkirina texrîbatên li ser xwezayê, bê yên ku îro tên kirin, tiþteke din neyê kirin dê rewþ çawa be? Ya duyem nîþan dide ku, ger ew peymanên ku hene û tên munaqeþekirin bên bicihanîn, dê çi bibe? Ya sêyem nîþan dide ji bo ku rewþa xwezayê di sala 2020‘an de qet nebe ji ya îroyin xerabtir nebe, divê ji pisîyên maddeyên ku zirarên mezin didin xwezayê, çuqas bên kêmkirin ?(Vägskäl för miljön, Scenarier om Sveriges miljö, Naturvårdsverket, Solna 1994).

55) Peter Söderbaum, Ekologisk ekonomi,  miljö och utveckling i ny belysning, Studentlitteratur, Lund, 1993; Ekoeko, Stockholm, 1994.

56) Bo Thunberg-Gudrun Hubendick, Svenska Dagbladet, 19.08.1996, Stockholm.

TÊBÎNÎ:

Nivîseke min a bi vê naverokê di kovara Çirayê de (hejmar 8, zivistan 1996) bi sernivîsa "Di pratîka GAP'ê de girîngiya pirsa jîngehê" hate weşandin. Ji aliyê strûktûrî ev nivîs ji ya ku di Çirayê de hatiye weşandin, piçek cuda ye û hin guhertinên biçûk jî tê de hatine kirin.