'hASANKEYF EN AZ EFES KADAR ÖNEMLİ'

Cumhuriyet, 16.7.1999

HASANKEYF (AA) - Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında yer alan Ilısu Barajı'nın yapılmasıyla sular altında kalacak olan Hasankeyf ilçesindeki tarihi eserlerin kurtarılması amacıyla 1991 yılında başlatılan ve bölgedeki olaylar nedeniyle 7 yıl ara verilen çalışmalara yeniden başlandı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Oluş Arık başkanlığında yürütülen kazı çalışmalarına, 6'sı uzman 118 kişi katılıyor.

Kazı Başkanı Prof. Dr. M. Oluş Arık, Hasankeyf'te ilk çalışmanın GAP Kalkınma İdaresi tarafından 1991 yılında sağlanan ödenekle başladığını belirtti. Mardin'in Nusaybin ilçesinde 2 arkeoloğun teröristlerce katledilmesinden sonra çalışmalara ara verildiğini anlatan Arık, 7 yıl aradan sonra Devlet Su İşleri tarafından sağlanan ödenekle yeniden kazı çalışmalarına başladıklarını bildirdi.

M. Oluş Arık, Hasankeyf'in en az Efes kadar önemli tarihi mirasa sahip olduğunu ve SİT alanı içerisinde bulunan eserlerin gün ışığına çıkarılması gerektiğini bildirdi. Arık, bunun için de çok geniş bir projenin gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtti.

'50-60 yıl gerekli'

Efes'teki kazı çalışmalarının süresinin 100 yılı aştığını, buradaki çalışmaların da ancak 50-60 yılda tamamlanabileceğini bildiren Arık, şöyle devam etti: ''Burada İslami devir, erken İslam, Hıristiyan ve büyük dinler öncesi Asur, Urartu dönemlerinin eserleri var. Hasankeyf, bugün Türkiye kimliğinin doğuş yerlerinden biridir. Mimari olarak, kültür olarak 3 yönlü buluşmayı burada izleyebiliyorsunuz. Harabelerde bile Asya'dan, Mezopotamya'dan ve batıdan gelen 3'lü kültür dalgalarının düğüm noktası mevcut.''

Prof.Dr.Arık, Hasankeyf'in bugünkü çalışmalarla kurtarılamayacağını, buradaki işlerin yüzde birlik kısmının bile gerçekleştirilmediğini belirtti. Tarihi ilçenin yerinde korunması ve yerinde değerlendirilmesi gerektiğini kaydeden Arık, konuşmasını şöyle sürdürdü:

''Çünkü taşınabilir eser sayısı çok az. Bu nedenle Hasankeyf'in su altında kalmaması lazım. Ancak sular altında kalmasına razı olacaksak, ayrı ayrı büyük projelerin devreye sokulması lazım. En iyi ihtimalle taşınacak eserlerin 8 yılda naklini gerçekleştirebiliriz. Ancak bugünkü gibi 3-5 kuruşluk ödenekle Hasankeyf kurtarılamaz. Şu anda ne değerlere sahip olduğumuzu bilmeden kaybetme tehlikemiz var. Baraj olsun olmasın, bu çalışmaların yapılması lazım. Barajın yapımına bu yıl başlanırsa 9 yıl sonra burası sular altında kalır. Bunun için çok kısa süre var. En azından taşınabileceklerin kurtarılması lazım.''

Bu arada, kazı çalışmalarında yer almak üzere Hasankeyf ilçesinden 100 kişi işe alınırken, işsizlik sorununun had safhada olduğu ilçede 50-60 yaş arasındakilerin de çalışmalarda yer aldığı görüldü. İşçiler de tarihi ilçedeki eserlerin ortaya çıkarılması gerektiğini bildirdiler.

Ilısu Baraj Gölü altında kalacak olan Hasankeyf'teki tarihi eserlerin kurtarılması için, 7 yıl aradan sonra, 118 kişilik bir ekiple kazı ve kurtarma çalışmalarına yeniden başlandı. (Fotoğraf:AA)