BARAJ
KURBANLARI GERİ DÖNMEK İSTİYOR
Özgür
Politika, 21.8.2000
AMED
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı
tarafından yapılan araştırmanın
sonuçları bir rapor haline getirildi.
Araştırma sonucunda, köyleri ve
ekilebilir toprakları su altında
kaldığı için, daha önce
iskana tabi tutulanlardan devletçe yerleştirilenlerin
yüzde 67'sinin, kamulaştırma
bedelini alanların ise yüzde 89'unun,
eskiden yaşadıkları yere geri
dönme isteğinde oldukları ortaya
çıktı.
Kamulaştırma bedelini alarak kendi
imkanlarıyla yerleşenlerin daha büyük
sorunlarla karşılaşıldığına
vurgu yapılan raporda, "Yerlerinden
ayrılmak durumunda kalanların,
yeni yerleşecekleri yerler için
talepleri çok büyük oranda 'Bölge içi'
yerlerdir.
Topluca yer değiştirmek zorunda
kalanlar, yaşadıkları yerin
doğa ve insan dokusundan uzakta kalmak
istememektedirler" denildi.
Koşullardan
memnun değiller
Kamulaştırma bedelini alanların,
bu bedelin yeterli olmadığına
inandığına dikkat çekilen
raporda, "Baraj yapımından
etkilenen hanelerden, devlet eliyle yerleştirilenlerin
yüzde 63'ü, kamulaştırma
bedelini alarak kendi imkanlarıyla
yerleşenlerin ise yüzde 74'ü, yeni yaşam
koşullarından memnun olmadıklarını
ifade etmişlerdir. Yeni yerleşim
yerlerinde, özellikle de kentsel alanlarda,
hanelerin tüketim kalıplarının
değiştiği ve kişi başına
düşen harcamaların önemli ölçüde
arttığı anlaşılmaktadır"
denildi.
Kamulaştırma bedelini alarak,
kente ya da kırsal alana kendi imkanlarıyla
yerleşen ailelerin yüzde 84'ünün,
tezyid-i bedel davası açtığına
vurgu yapılan raporda şöyle
denildi:
"Kamulaştırma bedellerinin
bir bölümünün gecikme ile ödenmesi,
hanelerin yatırım yapma
kapasitelerini azaltırken, yüksek
enflasyondan dolayı da gelir kaybına
uğramalarına yol açmaktadır."
Raporda, yeniden yerleştirme sürecinde
devletten en fazla destek beklenen alanın,
yüzde 42'lik bir oranla iş ve işyeri
imkanlarının yaratılması
olduğu belirtilerek, "Hanelerin yüzde
36'sı bitkisel üretim faaliyetinde
bulunabilmek, yüzde 6'sı ise hayvancılık
yapabilmek için devletten destek
beklemektedir" denildi.
Raporda çözüm önerileri ise şöyle
sıralandı: "Yerleştirmelerde
en yakın mekanlar ve en az farklılık
bulunan yerler seçilmelidir. Çevre ile
uyumun sağlanabilmesi için, yeniden
yerleştirilenlerin ve yerleşilen
yerin yerli halkının birarada düşünüldüğü
programlar uygulanmalıdır. Kamulaştırma
bedellerinin ödenmesinde mümkün olduğunca
hızlı davranılmalı ve bu
bedellerin üretken alanlara yatırılması
için, kamulaştırma bedeli
alanlara, eğitim ve rehberlik
hizmetleri verilmelidir."
