Aşağıdaki
yazılar, Özgür Politika gazetesinde
5-9 Mart 2001 tarihleri arasında, ''2.
Dersim katliamı'' üst başlığı
altında Munzur nehir bölgesinde inşa
edilen barajları ve onların
etkilerini konu
alan bir yazı dizisi çerçevesinde yayınlandı.
2.
Dersim katliamı 1:
MUNZUR YOKEDİLİYOR
Oktay
Uçar/ Savaş Polat
Özgür
Politika, 5.3.2001
Ekonomik
yatırım diye Dersim'in gözbebeği
Munzur suyu ve kolları üzerine
kurulacak 8 barajla yeni bir katliamın
tezgahlandığı ortaya çıktı.
Bölgeye hiçbir getirisi olmayan barajlarla
bölge insansızlaşacak, doğa
tahrip olacak, bazı hayvan ve bitki türlerinin
nesli sona erecek.
Tarihinde
birçok katliama sahne olan Dersim, yeni bir
katliamla yüzyüze. 1931 yılında
"Dersim vadilerini suyla doldurma"
stratejisini gündemine alarak, bölgede
insansızlaştırmayı
hedefleyen Türk devleti, bu stratejisini
gerçekleştirmek için Munzur suyu üzerine
kuracağı 8 barajdan 2'sini
tamamladı, diğer 6 barajdan
2'sinin de inşaasına başlandı.
Türkiye'nin en zengin yabanıl hayatını,
en zengin bitki örtüsünü, halk arasında
kutsal sayılan Munzur suyunu barındıran
Dersim'de, 1985 yılında yapılmaya
başlanan Mercan suyu üzerindeki baraj
tamamlanırken, Uzun Çayır barajının
inşaatı devam ediyor. Yapılması
planlanan barajlardan Konaktepe ve Konaktepe
II inşaat aşamasında iken
Kalatepe, Bozkaya, Harçik ve Akyakık
master planda. Bu baraj projelerini, Stone
Webster (ABD), Va Tech Elin (ABD), Strabag
AG (Avusturya) ile Ata İnşaat
Sanayi A.Sü. ve Soyak Uluslararası
İnşaat ve Yatırım A.Sü.
firmaları uygulayacak.
Her yer balçıkla dolacak
Barajlar projesinin tamamlanması
durumunda; 60-72 bin Kürdistanlı'nın
katledildiği 1937-38 Dersim katliamından
daha ağır sonuçların doğacağına
dikkat çeken uzmanlar, bölgenin tümden
insansızlaşacağını
ve birçok hayvan ve bitki neslinin tükeneceğini
belirtiyorlar. Barajlarla birlikte bölgedeki
iklimde önemli değişikliklerin yaşanacağını,
bunun da bölgede bugüne kadar görülmemiş
bakterilerin ve hastalıkların
ortaya çıkmasına neden olacağını
kaydeden uzmanlar, 30 ila 50 yıl içinde
Munzur suyu ve şişme alanının
balçıkla dolacağına işaret
ediyorlar.
Nil'e 1, Munzur'a 8 baraj
Nil ve Amazon gibi dünyanın sayılı
nehirlerinde bile birden fazla barajın
olmadığına dikkat çeken
uzmanlar, Munzur gibi kar ile beslenen su üzerinde
8 barajın kurulmak istenmesinin hiçbir
bilimsel ve ekonomik bakış açısına
uymadığına vurgu yapıyorlar.
Barajların sürekli suyla beslenmesinin
şart olduğunu ifade eden uzmanlar,
144 km uzunluğundaki Munzur Suyu'nun,
saniyede ortalama 87 metreküp su akıttığını
kaydettiler. Uzmanlar ayrıca Munzur'un
en yüksek akımının Nisan ayında
398 m3/sn, en düşük akımının
ise Ekim ayında 44 m3/sn olarak tespit
edildiğini belirtiyorlar. Munzur'un değil
8 barajın, 1 barajın dahi ihtiyacını
karşılayacak durumda olmadığına
dikkat çekiyorlar.
Demografik yapı değişecek
Türk ordusunun 1931'de hükümete sunduğu
raporlarda "Dersim'in lağvedilmesi
için Dersim vadilerinin suyla doldurulması"
önerisini günümüzde hayata geçiren
Ecevit-Bahçeli-Yılmaz koalisyon hükümetinin,
Türkiye ekonomisine ve bölge insanına
hiçbir getirisi olmayan barajlar projesinde
ısrar etmesi, Dersim katliamının
tamamlanmak istenmesi olarak yorumlanıyor.
İlk nüfus sayımı 1940'ta yapılan
Dersim'in il sınırları içinde,
göçün yaşanmaması durumunda günümüzde
800 bin insanın yaşaması
gerektiğine vurgu yapan uzmanlar, 2000
yılı seçimlerinde Dersim nüfusunun
71.500 olarak tespit edildiğini
belirtiyorlar. Uzmanlar, bu durumun Dersim nüfusunun
yüzde 95'inin devletin göçertme ve bölgeyi
insansızlaştırma politikasının
sonucu meydana geldiğini vurguluyorlar.
Barajlarla söz konusu politikanın
tamamlanmak istendiğini kaydediyorlar.
Uzmanlar, yapılan bilimsel ve akademik
araştırmaların sonucunda
barajların enerji üretimine yönelik
olmadığının tüm çıplaklığıyla
ortaya çıktığının
altını çizerken, insansızlaştırmanın
yanısıra Dersim'in idari olarak dağıtılması
ve geriye dönüşlerin engellenmesinin
de hedeflendiğine işaret ediyorlar.
Birçok bitki ve hayvan türü tükenecek
Sadece inşaatının 720 milyon
metreküp kaya ve toprağın yer değiştirmesi
gibi büyük doğa tahribatına
neden olacak barajların etkileyeceği
önemli bir alan da bölgenin endemik (bitki
örtüsü) alanı olacak. Dersim yöresinde
bulunan 1518 bitki türünden 277'si ise
enderliklerinden ötürü Türkiye'yi dünya
çapında temsil ediyor. Bu bitkilerden
sadece 43 türü sadece Munzur coğrafyasında
yaşam alanı buluyor.
Aynı şekilde bazı kuş türleri
ve kırmızı pullu ala balık
gibi bazı hayvan türleri de sadece
Munzur'da bulunuyor. Munzur Vadisi'nin
yasalarla koruma altına alınıp,
"Milli Park" haline gelmesinde de
önemli rolü bulunan bitki ve hayvan türlerinin,
barajlarla yok olması kaçınılmaz
olacak.
Dersim topraklarında yerli yabancı
dil ve tarih üzerine 200'ün üzerinde
eserin bulunduğunu belirten uzmanlar,
devletin, kendi yasalarını ihlal
etmesine karşın kurulmasına müsaade
ettiği barajlar nedeniyle söz konusu
tarih değerlerinin de sular altında
kalacağını ifade ediyorlar.
Çözüm güneş ve rüzgarda
Dersim vadilerine kurulacak 8 barajın
toplam maliyetinin 2 milyar dolar olacağının
altını çizen uzmanlar, güneş
(solar) enerjisi ile ihtiyacın 60
milyon dolarla karşılanabileceğini
kaydediyorlar. Ekonomik verilerin dahi,
barajlarda ısrar edilmesinin siyasi bir
tutum olduğunu gösterdiğini, bazı
rant çevrelerinin bunda etkili olduğunu
vurguluyorlar.
Barajlar dengeleri sarsacak
Bir doğa harikası olan ve 42 bin
hektarlık alanıyla Türkiye'nin en
büyük milli parklarından biri olan
Munzur Vadisi Milli Parkı 21 Aralık
1971'de, 6831 sayılı Orman Kanunu
ile koruma altına alındı.
Milli Park olduktan sonra üveyik, bıldırcın,
kokarca, sansar, tavşan ve kekliğin
belirli zamanlarda avlanması dışında
diğer hayvanların avlanması
yasaklandı. Yasalarla koruma altına
alınan Munzur Vadisi üzerine kurulacak
yasadışı barajlar nedeniyle
yok olma tehlikesiyle karşı karşıya
olan Munzur'da barajlar şu tahribatlara
yol açacak:
* Milli Park ilan edilen Munzur Vadisi içinde
kalan alanlar tahrip olacak, dünyanın
en zengin yaban hayatı özelliklerini
taşıyan bu bölgede denge
bozulacak, birçok hayvan ve bitki türünün
nesli tehlike altına girecek.
* Dünya üzerinde benzeri çok az bulunan kırmızı
pullu alabalıkların soyu tükenecek.
* Kar yağışının
azalmasına paralel olarak kutsal Munzur
gözelerinin kaynakları azalacak.
* Bol oksijenli temiz hava, yerini rutubetli
bir havaya terk edecek, böylece doğal
yaşam olumsuz etkilenecek.
* Munzur Vadisi üzerinden gerçekleşecek
tüm ulaşım sona erecek. Ovacık
- Tunceli yolu ortadan kalkacak, il merkezi
uğrak yeri olmaktan çıkacak.
* Zaten insansızlaştırılmış
bölgede göç artacak, insan olmadığı
için yatırım da yapılmayacak.
* Baraj ve inşaatların bitiminde
sosyal hayat duracak, il merkezi ilçelerden
tecrit olacak.
* Barajlar çamurlarla dolduğunda ömürlerini
tamamlayacak ve geriye sadece balçık yığını
kalacak böylece kutsal sayılan
efsanevi Munzur Baba tüm güzellikleriyle
yok olacak.
* Kar yağışının
azalması, iklimin değişmesi,
milyonlarca metreküp toprak ve kayanın
yer değiştirmesi sonucunda pınarlar
kuruyacak.
* İnsan sağlığına
faydalı doğal besin kaynakları
yönünden zengin olan yöre, bu özelliğini
yitirecek.
* Kutsal sayılan birçok ziyaret yok
olup gidecek ve halk mitolojisi darbe alacak.
* Mercan Hidroelektrik Santrali ile
Konaktepe II Hidroelektrik Santrali için
sular borularla taşınacağından
bu mesafelerde nehir yatağından
hemen hemen sular tümüyle çekilecek.
Özel yasalarla yönetildi
Askeri çevrelerin 1931'de hükümete rapor
olarak sunduğu "Dersim'in lağvedilmesi
için vadilerin suyla doldurulması"
projesinin ilk uygulaması Dersim'in 25
Aralık 1935 tarih ve 1881 sayılı
kanunla, "Tunceli Kanunu" adıyla
özel yasalarla kontrol altına alınması
oldu. 38 maddeden oluşan kanun,
parlamento maddeler üzerinde tartışma
gereği duymadan oy birliğiyle bir
saat gibi kısa zamanda kabul edildi.
Kanunun parlamentoda kabul edilmesiyle,
Dersim adı Tunceli yapılıp;
Dersim, Elazığ ve Bingöl'de sıkıyönetim
ilan edildi.
1935 yılında "Tunceli"
adıyla kayıtlarda resmi bir il
olmamasına karşın böyle bir
kanun çıkartıldı. Anayasa ve
hukukun ihlal edilerek çıkartılan
"Tunceli Kanunu", 1937-38 Dersim
katliamına hazırlıktı. Tüm
baskı ve göçertme uygulamalarına
karşın topraklarını
terketmek istemeyen bir avuç Dersimli
şimdi barajların tehdidi altında.
İntikam
almak istiyorlar
Cennet
çölleştiriliyor
Munzur
Dersim'in kirvesidir
Bırakın
Munzur özgür aksın
Kurdforum'a
eklenişi: 15.3.2001
